Antwoord op

Hoogte en betaling

Hoeveel bijstand u krijgt, hangt van uw situatie af. U leest het hieronder. U leest daar ook hoe u de bijstand krijgt. En wanneer u bijstand terug moet betalen.

Bent u jonger dan 18 jaar? Dan zijn uw ouders nog financieel voor u verantwoordelijk. U hebt dan geen recht op bijstand.

Uitzonderingen voor het recht op bijstand

Er zijn een aantal uitzonderingssituaties waarin u toch recht op bijstand zou kunnen hebben:

Zeer dringende redenen

U heeft alleen recht op een bijstandsuitkering als u jonger bent dan 18 jaar en er sprake is van zeer dringende redenen. Daarnaast moet vaststaan dat u op geen enkele andere manier in uw behoefte aan bijstand kunt voorzien.

Voorbeelden 
Uw enige ouder is of uw beide ouders zijn overleden, u bent nog niet in een pleeggezin of tehuis geplaatst en niemand anders noch een andere instantie zorgt voor u. De hoogte van de bijstand wordt afgestemd op uw persoonlijke situatie. 

U bent weggelopen van huis

U kunt recht hebben op bijstand als u bent weggelopen van huis én als sprake is van zeer bijzondere omstandigheden.

Voorbeeld 
U hebt in een crisis-situatie uw ouderlijk huis verlaten en terugkeer naar het gezin is (tijdelijk) niet verantwoord. Uw ouders zijn niet bereid te voorzien in uw levensonderhoud. U kunt in die situatie recht hebben op bijstand voor in ieder geval de eerste maand. De hoogte van de bijstand wordt afgestemd op uw persoonlijke situatie.

U bent alleenstaand en heeft een kind

Bent u alleenstaand en heeft u een kind? Dan wordt u voor de bijstand beschouwd als tienermoeder of tienervader. In die situatie gelden aparte regels.

U of uw ouders zijn illegaal in Nederland

Illegaal verblijf in Nederland van u of uw ouders heeft gevolgen voor uw recht op bijstand:

 Uw situatieSituatie van uw ouders Heeft u recht op bijstand? Hebben uw ouders recht op bijstand?
U bent illegaalUw ouders zijn legaal U hebt in principe geen recht op bijstand, alleen als sprake is van zeer dringende redenen. Uw ouders kunnen recht hebben op bijstand als zij voldoen aan de voorwaarden.
U bent legaal Uw ouders zijn illegaal U hebt in principe geen recht op bijstand, alleen als sprake is van zeer dringende redenen. Uw ouders hebben in principe geen recht op bijstand.
U bent illegaal Uw ouders zijn illegaal U hebt in principe geen recht op bijstand, alleen als er sprake is van zeer dringende redenen. Uw ouders hebben in principe geen recht op bijstand. 

U bent een pleegkind

Als u pleegkind bent, gelden aparte regels. Zie daarvoor U bent of heeft een kind of pleegkind.

Aanvragen

In principe moeten uw ouders de bijstand aanvragen in hun woonplaats, ook als dat niet uw woonplaats is. 

U heeft recht op een bijstandsuitkering en u bent 18, 19 of 20 jaar. In de tabel hieronder ziet u per leefsituatie hoeveel u krijgt.

Leefvorm Bedrag per maand zonder vakantiegeld
Bedrag per maand met vakantiegeld

U bent een alleenstaande. U krijgt: 

€ 231,34 € 243,52
U bent een alleenstaande ouder. U krijgt: € 231,34 € 243,52

U bent gehuwd en u bent allebei 18, 19 of 20 jaar. U heeft geen kinderen. Dan krijgt u samen:

€ 462,69 € 487,04

U bent gehuwd. Eén van u beiden is 18, 19 of 20 jaar en de ander is ouder dan 20. U heeft geen kinderen. Dan krijgt u samen:

€ 730,46 € 768,90

U bent gehuwd. Eén van u beiden is 18, 19 of 20 jaar en de ander is ouder dan 20. U heeft geen kinderen. Dan krijgt u samen:

€ 900,77 € 948,18

U bent gehuwd. Eén van u beiden is 18, 19 of 20 jaar en de ander is ouder dan 20. U heeft een of meer kinderen. Dan krijgt u samen:

€ 1.168,54 € 1.230,04

Heeft u recht op een bijstandsuitkering? En bent u ouder dan 21 jaar en nog niet met pensioen? Hieronder ziet u per situatie hoeveel u krijgt, als er geen andere volwassenen bij u in de woning wonen.

Leefvorm

Bedrag per maand zonder vakantiegeld Bedrag per maand inclusief vakantiegeld
U bent alleenstaande. U krijgt: € 937,19 € 986,52
U bent een alleenstaande ouder. U krijgt: € 937,19 € 986,52
U bent gehuwd. U krijgt: € 1.338,84 € 1.409,31

Kostendelersnorm

Wonen er wél andere volwassenen bij u in de woning? Dan bent u een kostendeler. U kunt namelijk de kosten van uw huishouden met hen delen. En dan krijgt u de kostendelersnorm. De kostendelersnorm is een deel van het bedrag dat voor uw leefsituatie geldt. Dus een deel van het bedrag in de tabel hierboven. Welk deel u precies krijgt, hangt af van het aantal volwassenen in uw huishouden. Meer hierover leest u onder U woont samen met anderen: kostendelers. Meer hierover leest u onder U woont samen met anderen.

Bent u met pensioen én heeft u altijd in Nederland gewoond? Dan krijgt u een hele AOW-uitkering. Met een hele AOW-uitkering heeft u genoeg geld om van te leven. Daarbij heeft u dus geen bijstand nodig. Misschien heeft u ook nog pensioen opgebouwd. Dat krijgt u dan extra, bovenop uw AOW- uitkering.

Heeft u in het buitenland gewoond?

Heeft u een aantal jaren in het buitenland heeft gewoond? Dan krijgt u maar een deel van de AOW-uitkering. Heeft u wel genoeg pensioen opgebouwd? Dan kunt u uw AOW aanvullen met uw pensioen. En dan heeft u geen bijstand nodig.

Heeft u niet genoeg pensioen opgebouwd om uw AOW helemaal aan te vullen? Dan heeft u misschien recht op een bijstandsuitkering om uw AOW aan te vullen. Dat is de AIO-uitkering: de Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen. Om recht te hebben op AIO moet u voldoen aan de voorwaarden voor bijstand.

Hpeveel AIO krijgt u?

Als u helemaal geen AOW krijgt, heeft u recht op de maximale AIO-uitkering. Dat is evenveel als een hele AOW-uitkering. In de tabel hieronder ziet u de maximale AIO-uitkering voor verschillende leefsituaties.

Uw situatie Hoogte inkomensvoorziening ouderen
  Exclusief vakantiegeld Inclusief vakantiegeld
U bent alleenstaande € 1.053,06 € 1.108,48

U bent een alleenstaande ouder

€ 1.053,06 € 1.108,48

U bent gehuwd en beiden pensioengerechtigd

€ 1.439,00 € 1.514,74
U bent gehuwd en de ene echtgenoot is pensioengerechtigd, de andere echtgenoot is tussen de 21 jaar en de pensioengerechtigde leeftijd  € 1.439,00 € 1.514,74

De gemeente trekt de AOW die u wel krijgt van deze maximale AIO-bedragen af. Zo berekent de gemeente hoeveel AIO u nodig heeft. Ook uw andere inkomsten én die van uw partner trekt de gemeente ervan af. Bijvoorbeeld het salaris van uw partner, als hij of zij nog werkt. En uw pensioen. 

Woont u in een inrichting? Dan krijgt u minder AIO. Meer hierover leest u onder Verblijf in een inrichting.

Bent u 21 jaar of ouder? En wonen er nog andere volwassenen van 21 jaar of ouder bij u in de woning? Dan bent u voor de bijstand een kostendeler. En die andere volwassenen zijn uw kostendelende huisgenoten. U kunt namelijk de kosten van het huishouden met hen delen.

Daarom krijgt u maar een deel van de maximale bijstand die voor uw leefsituatie geldt. Het deel dat u krijgt heet de kostendelersnorm. Hoeveel dat voor u precies is, hangt af van het aantal kostendelende huisgenoten. Hoe meer kostendelende huisgenoten, hoe lager uw uitkering wordt. Oftewel, hoe lager de kostendelersnorm.

De kostendelersnorm

In de tabel hieronder ziet u waar u recht op heeft bij verschillende aantallen kostendelers. Deze tabel eindigt bij vijf kostendelers. Maar de kostendelersnorm wordt ook bij meer kostendelers berekend.

Aantal kostendelers, uzelf meegerekend Deel van het maximale bijstandsbedrag dat voor u geldt: de kostendelersnorm
Eén 70%
Twee 50%
Drie 43,33%
Vier 40%

Vijf

38%

Wie tellen niet mee als kostendelende huisgenoot?

Sommige huisgenoten tellen niet mee als kostendelende huisgenoot. Dat zijn deze:

  • Huisgenoten die jonger zijn dan 21 jaar;
  • Uw partner (zie Gehuwd), als hij of zij ook een bijstandsuitkering nodig heeft;
  • Leerlingen en studenten (mbo, hbo of wo) die studiefinanciering krijgen;
  • Huisgenoten die huur betalen. Aan u of aan dezelfde huurbaas als u. Dus een huurder of bijvoorbeeld een kostganger.

Berekening kostendelersnorm

De kostendelersnorm berekent de gemeente zo:

(40% + A x 30%)

------------------ x B

          A

Dan is

A = het aantal kostendelende huisgenoten, uzelf en uw partner meegerekend.

B = het maximale bijstandsbedrag voor uw leefsituatie.

Voorbeeldberekening van het percentage voor de kostendelersnorm 

Hieronder is stapsgewijs uitgelegd hoe de kostendelersnorm berekend kan worden bij 3 kostendelers die allemaal 22 jaar oud zijn:

  1. Eerst vermenigvuldig je 30% met 3: 3 X 30 = 90.  De uitkomst is 90%.
  2. Dan tel je er 40 bij op: 40 + 90 = 130.  Dit is samen 130%
  3. Deze 130 deel je door 3, want A is 3: 130 : 3 = 43,3333   Afgerond is dit 43,33 %  
  4. Stel dat voor uw leefsituatie het maximale bijstandsbedrag geldt van € 1.389,57.
    Dan is B dus € 1.389,57. Als u twee kostendelende huisgenoten heeft, krijgt u daar 43,33% van:
  5. 43,33% van € 1.389,57 is: 0,4333 x € 1.389,57 = € 602,15.

Met twee kostendelende huisgenoten (in totaal drie kostendelers) krijgt u dus een uitkering van € 602,15.

Heeft een van uw kostendelende huisgenoten ook bijstand nodig? Dan krijgt deze huisgenoot ook 43,33% van het maximale bijstandsbedrag dat voor hem of haar geldt.

De wettelijke basis voor de kostendelersnorm staat in artikel 22a lid 1 Participatiewet. 

 

Wordt u opgenomen in een ziekenhuis of inrichting? Dan kan de hoogte van uw bijstandsuitkering worden aangepast. U bent verplicht om een opname in een ziekenhuis of instelling aan de  gemeente te melden.

Situatie a: U hebt al bijstand 

Als u al een bijstandsuitkering ontvangt en in een inrichting wordt opgenomen, heeft dat gevolgen voor uw recht op bijstand en de hoogte van de bijstand. De gemeente kan hebben bepaald dat uw eerdere bijstandsuitkering nog een tijdje blijft doorlopen:

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

Situatie b: U hebt nog geen bijstand

Hebt u nog geen bijstand en verblijft u in een inrichting? Dan is uw leeftijd van belang voor de vraag of u recht op bijstand hebt en hoe hoog deze bijstand is.

1. U bent jonger dan 21 jaar

Bent u jonger dan 21 jaar? Dan hebt u geen recht op bijstand als u in een inrichting verblijft. In principe zijn uw ouders verplicht bij te dragen in de kosten van uw levensonderhoud tot dat u 21 jaar bent. Voor zak- en kleedgeld moet u dan ook een beroep doen op uw ouders. Als uw ouders niet kunnen bijdragen in deze kosten, bijvoorbeeld omdat zij zelf een bijstandsuitkering hebben, dan kunt u recht hebben op  bijzondere bijstand. 

2. U bent 21 jaar of ouder en hebt de pensioengerechtigde leeftijd nog niet bereikt

Bent u 21 jaar of ouder maar hebt u de pensioengerechtigde leeftijd nog niet bereikt? Dan hebt u in principe recht op een bijstandsuitkering als u aan de voorwaarden voldoet.

De bijstandsuitkering is wel lager dan voor iemand die niet in een inrichting verblijft:

U verblijft in een inrichting
inclusief verhoging
Bedrag per maand zonder vakantiegeld Bedrag per maand met vakantiegeld

U bent alleenstaande of alleenstaande ouder

€ 333,78 € 351,35
U bent gehuwd en verblijft beiden in een inrichting  € 542,30 € 570,84

Als een van de gehuwden in een inrichting verblijft, is de norm de som van de normen die voor ieder van hen als alleenstaande of alleenstaande ouder zouden gelden. Dit betekent dat de bijstandsuitkering in dat geval is opgebouwd uit:

  1. de norm voor een alleenstaande (ouder) buiten een inrichting (een en ander is afhankelijk van de leeftijd van uw echtgenoot); en
  2. de norm voor een alleenstaande die in een inrichting verblijft (dus € 312,35).

3. U bent pensioengerechtigd

Bent u pensioengerechtigd? Dan gelden voor u in principe dezelfde bedragen als voor mensen van 21 jaar en ouder. Maar in de meeste situaties zal uw AOW-uitkering hoger zijn dan het bedrag aan bijstand waar u recht op kunt hebben. U zult dus niet snel recht op bijstand hebben. Als uw AOW-uitkering en pensioen lager zijn dan de bijstand, kunt u recht hebben op aanvullende bijstand tot maximaal de bedragen zoals genoemd in de bovenstaande tabel.

Bijzondere bijstand  

Bent u alleenstaande (ouder)? Dan kan de gemeente hebben bepaald dat u ook recht kunt hebben op bijzondere bijstand voor de vaste lasten van uw woning tijdens uw verblijf in de inrichting en zo ja, onder welke voorwaarden.

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

In principe wordt de bijstandsuitkering maandelijks aan u uitbetaald op uw bankrekening. Hebt u een partner die ook recht op bijstand heeft? Dan wordt de bijstandsuitkering aan ieder van u voor een gelijk deel betaald. U kunt de gemeente vragen om de bijstand geheel aan één van u uit te betalen.

Wanneer de gemeente uw bijstandsuitkering betaalt, mag ze zelf bepalen:

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

Als u zwerft of als u (nog) geen bank- of girorekening hebt, kan de gemeente uw bijstandsuitkering (tijdelijk) contant uitbetalen. Zwerft u? Dan kan de gemeente besluiten de bijstand wekelijks uit te betalen. 

U hebt eerder geld nodig

Als u in acute financiële problemen zit, dan kan de gemeente bij hoge uitzondering besluiten de bijstand tijdelijk in een ander ritme uit te betalen (bijvoorbeeld eens per week of per twee weken). In plaats daarvan kan de gemeente ook een gedeelte van het door u opgebouwde vakantiegeld vervroegd uitbetalen. De gemeente is niet verplicht om u op een van de genoemde manieren tegemoet te komen.

U krijgt minder of geen bijstand uitbetaald  

In de volgende situaties kan de gemeente minder bijstand betalen:

  1. u hebt inkomsten;
  2. u bent uw verplichtingen niet nagekomen
  3. u moet nog bijstand terugbetalen;
  4. de gemeente verricht namens u betalingen;
  5. schuldeisers hebben beslag op uw uitkering gelegd. 
  6. u ontvangt de bijstand gedeeltelijk in natura;

Indien u bijstand in natura ontvangt kunt u hieronder de gemeentelijke regels daarover vinden:

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

 

In de volgende situaties kan de gemeente de betaling tijdelijk stopzetten:

 Wanneer wordt de betaling (tijdelijk) stopgezet?
1 U voldoet niet aan de inlichtingenplicht.
2 De gemeente twijfelt over uw recht op bijstand. 
3 Uw bijstandsuitkering is beëindigd.

De bijstandsuitkering wordt in principe maandelijks aan u uitbetaald, exclusief vakantiegeld. Van uw uitkering wordt steeds 5% gereserveerd voor uw vakantiegeld. Meestal wordt het vakantiegeld uitbetaald in de maand juni.

Uitzondering

Bij bijzondere omstandigheden kan de gemeente besluiten het vakantiegeld vaker (bijvoorbeeld eens per kwartaal) of op een andere tijdstip uit te betalen. Wordt uw bijstandsuitkering beëindigd? Dan betaalt de gemeente in principe binnen 3 maanden na de beëindiging het opgebouwde vakantiegeld uit. 

Wanneer betaalt uw gemeente uw vakantiegeld?

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

In een aantal situaties kan de gemeente u (en uw gezinsleden) verplichten om de bijstand (gedeeltelijk) terug te betalen:

SituatieUitleg
1.U bent uw verplichtingen niet nagekomen.De gemeente kan dan uw bijstandsuitkering met terugwerkende kracht verlagen of een boete opleggen. Had u al de bijstand ontvangen? Dan zult u die (voor een deel) moeten terugbetalen.
2. U hebt ten onrechte of een te hoog voorschot gekregen.

Als u ten onrechte een voorschot hebt ontvangen, moet u dit terugbetalen. Hebt u te veel voorschot ontvangen? Dan kan dat worden verrekend met uw bijstandsuitkering.

3. De gemeente maakt een administratieve fout bij de uitbetaling. De gemeente heeft aan u bijvoorbeeld per ongeluk € 8.000 overgemaakt in plaats van € 800.  
4.U hebt achteraf een andere vergoeding voor uw kosten ontvangen. Hierbij kunt u denken aan achterstallig loon, een schadevergoeding, alimentatie of een erfenis.
 5.U hebt leenbijstand ontvangen. Zie hieronder
 6.U hebt bijstand in de vorm van een borgtocht en u hebt uw aflossing niet betaald.De gemeente zal in uw plaats de aflossing moeten betalen. De gemeente zal u verplichten om haar kosten terug te betalen.

Hoeveel moet u betalen?

In principe moet u alles terugbetalen wat u te veel of ten onrechte aan bijstand hebt ontvangen. Is het bedrag te groot om ineens terug te betalen dan zult u in de meeste gevallen een betalingsregeling kunnen treffen. Ontvangt u een bijstandsuitkering? Dan zal de gemeente de aflossingen inhouden op de uitkering.

Netto ontvangen? Soms bruto terugbetalen

U ontvangt de bijstandsuitkering netto. Doet u de terugbetaling niet binnen het kalenderjaar waarin de teruggevorderde bijstand is ontvangen? Dan moet u soms bruto terugbetalen. De reden hiervoor is dat de gemeente de premies en belastingen niet meer kan verrekenen met de belastingdienst. 

Terugbetalen leenbijstand

De gemeente mag zelf bepalen hoeveel u per maand van de leenbijstand moet terugbetalen. De gemeente kan u (meteen of soms pas later) bepaalde aflossingsverplichtingen in verband met de geldlening opleggen. Als u deze verplichtingen niet nakomt, dan kan de gemeente u verplichten om (het restant van) de geldlening meteen helemaal terug te betalen.

U kunt niet terugbetalen?

De regels die gelden zijn afhankelijk van uw situatie:

 Uw situatie Regels
U hebt al schulden bij de gemeente die u aan het terugbetalen bent.De gemeente zal hier rekening mee houden.
U hebt ergens anders schulden die u terugbetaalt of er ligt beslag op uw loon. U moet andere afspraken maken met uw schuldeisers. De gemeente kan de schuld direct verrekenen met uw bijstandsuitkering.
U hebt geen bijstandsuitkering. U kunt de gemeente vragen om uitstel van betaling. Betaalt u niet? Dan kan de gemeente u uiteindelijk een dwangbevel sturen. Betaalt u dan niet? Dan kan de gemeente beslag leggen op uw inkomen.

Lees ook