Antwoord op

Bijstand & leeftijd

Uw leeftijd is van belang voor uw bijstandsuitkering. Daarom worden hieronder enkele relevante leeftijdscategorieën beschreven.

Bent u jonger dan 18 jaar? Dan zijn uw ouders nog financieel voor u verantwoordelijk. U hebt dan geen recht op bijstand.

Uitzonderingen voor het recht op bijstand

Er zijn een aantal uitzonderingssituaties waarin u toch recht op bijstand zou kunnen hebben:

Zeer dringende redenen

U heeft alleen recht op een bijstandsuitkering als u jonger bent dan 18 jaar en er sprake is van zeer dringende redenen. Daarnaast moet vaststaan dat u op geen enkele andere manier in uw behoefte aan bijstand kunt voorzien.

Voorbeelden 
Uw enige ouder is of uw beide ouders zijn overleden, u bent nog niet in een pleeggezin of tehuis geplaatst en niemand anders noch een andere instantie zorgt voor u. De hoogte van de bijstand wordt afgestemd op uw persoonlijke situatie. 

U bent weggelopen van huis

U kunt recht hebben op bijstand als u bent weggelopen van huis én als sprake is van zeer bijzondere omstandigheden.

Voorbeeld 
U hebt in een crisis-situatie uw ouderlijk huis verlaten en terugkeer naar het gezin is (tijdelijk) niet verantwoord. Uw ouders zijn niet bereid te voorzien in uw levensonderhoud. U kunt in die situatie recht hebben op bijstand voor in ieder geval de eerste maand. De hoogte van de bijstand wordt afgestemd op uw persoonlijke situatie.

U bent alleenstaand en heeft een kind

Bent u alleenstaand en heeft u een kind? Dan wordt u voor de bijstand beschouwd als tienermoeder of tienervader. In die situatie gelden aparte regels.

U of uw ouders zijn illegaal in Nederland

Illegaal verblijf in Nederland van u of uw ouders heeft gevolgen voor uw recht op bijstand:

 Uw situatieSituatie van uw ouders Heeft u recht op bijstand? Hebben uw ouders recht op bijstand?
U bent illegaalUw ouders zijn legaal U hebt in principe geen recht op bijstand, alleen als sprake is van zeer dringende redenen. Uw ouders kunnen recht hebben op bijstand als zij voldoen aan de voorwaarden.
U bent legaal Uw ouders zijn illegaal U hebt in principe geen recht op bijstand, alleen als sprake is van zeer dringende redenen. Uw ouders hebben in principe geen recht op bijstand.
U bent illegaal Uw ouders zijn illegaal U hebt in principe geen recht op bijstand, alleen als er sprake is van zeer dringende redenen. Uw ouders hebben in principe geen recht op bijstand. 

U bent een pleegkind

Als u pleegkind bent, gelden aparte regels. Zie daarvoor U bent of heeft een kind of pleegkind.

Aanvragen

In principe moeten uw ouders de bijstand aanvragen in hun woonplaats, ook als dat niet uw woonplaats is. 

Bent u 18, 19 of 20 jaar? Dan kunt u recht op bijstand hebben. Deze bijstand is minder hoog dan die voor mensen van 21 jaar en ouder omdat uw ouders nog financieel verantwoordelijk zijn voor u.

Wel moet u gedurende 4 weken na uw melding voor bijstand eerst zelf op zoek naar werk en opleidingsmogelijkheden. Indien u nog een studie kan volgen waarvoor aanspraak op studiefinanciering bestaat, dan hebt u geen recht op bijstand. Dit geldt ook als u een studie kunt volgen waarvoor u geen studiefinanciering krijgt, maar het nalaat om te studeren. Zie hierover: U bent tussen de 18 en 27 jaar en U studeert.

Woont u samen met een andere meerderjarige? Dan is het mogelijk dat u met degene met wie u samenwoont als gehuwd beschouwd wordt. Dat heet een gezamenlijke huishouding. U krijgt dan samen bijstand volgens de norm voor gehuwden.

Aanvulling: bijzondere bijstand

Kunt u als gevolg van de lage bijstand niet voorzien in uw levensonderhoud en kunt u geen beroep doen op uw ouders? Dan kunt u recht hebben op bijzondere bijstand voor (een gedeelte van) uw levensonderhoud. Dat kan in twee gevallen:

  • uw ouders hebben niet genoeg inkomen en eigen vermogen;
  • een beroep op uw ouders doen is niet mogelijk (bijvoorbeeld als de relatie tussen u en uw ouders zeer ernstig verstoord is of als uw ouders zijn overleden).
Let op:

Is de relatie tussen u en uw ouders zeer ernstig verstoord? Dan zal de gemeente bekijken of uw ouders (een deel van) de bijzondere bijstand kunnen terugbetalen. Dat heet het verhalen van de bijstand

De gemeente kan zelf de hoogte van de bijzondere bijstand bepalen.

Hierna wordt ingegaan op de hoogte van uw bijstandsuitkering als u tussen de 21 jaar en de pensioengerechtigde leeftijd bent. Bent u jonger dan 27 jaar? Dan moet u eerst zelf 4 weken zoeken naar werk en opleidingsmogelijkheden. Verblijft u in een inrichting? Kijk dan bij:"U verblijft in een inrichting".

Let op: indien u of uw partner tussen de 18 en 27 jaar oud zijn gelden voor afwijkende regels (zie U bent tussen de 18 en 27 jaar en Uw partner is jonger dan 27 jaar).

Stap 1: De wettelijke basisuitkering

De hoogte van de bijstandsuitkering is als volgt:

U bent tussen de 21 jaar en de pensioengerechtigde leeftijd

Bedrag per maand zonder vakantiegeldBedrag per maand inclusief vakantiegeldVakantiegeld per maand
U bent alleenstaande€ 928,29€ 977,15€ 48,86
U bent een Alleenstaande ouder€ 928,29€ 977,15€ 48,86
U bent gehuwd€ 1.326,13€ 1.395,39€ 69,80

Stap 2: Verlaging van de wettelijke basisuitkering of toeslag?

De gemeente kan bepalen dat uw wettelijke basisuitkering verlaagd wordt in de volgende situaties:

  1. Door uw woonsituatie zijn uw kosten lager.
  2. U bent pas gestopt met een opleiding waarvoor u recht had op studiefinanciering of een tegemoetkoming in de studiekosten.

Als u al een lagere uitkering krijgt omdat u met kostendelers uw woning deelt (de zogenaamde "Kostendelersnorm"), dan past de gemeente daar bovenop geen extra verlaging vanwege uw woonsituatie meer toe.

a. Door uw woonsituatie zijn uw kosten lager:  

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

b. U bent pas gestopt met een opleiding waarvoor u recht had op studiefinanciering of een tegemoetkoming in de studiekosten: 

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

Volgen van onderwijs 

Als u tussen de 18 en 27 jaar bent gelden speciale regels voor u. U hebt dan namelijk geen recht op bijstand als u nog onderwijs kunt volgen, waarvoor recht op studiefinanciering bestaat. U hebt ook geen recht op bijstand als u onderwijs kunt volgen waarvoor u geen recht op studiefinanciering kunt hebben, maar dat onderwijs niet volgt. Een voorbeeld hiervan is het voortgezet onderwijs of de beroepsbegeleidende leerweg (BBL-opleiding).

Geen onderwijs 

Als u tussen de 18 en 27 jaar bent en geen onderwijs kunt volgen, dan kunt u recht op bijstand hebben. U kunt recht hebben op bijstand voor een alleenstaande, alleenstaande ouder of gehuwden, afhankelijk van uw leefsituatie.

Aanvragen en zoekperiode

Bent u jonger dan 27 jaar en hebt u geen partner van 27 jaar of ouder? Dan moet u eerst 4 weken zelf actief naar werk zoeken en naar mogelijkheden om onderwijs te volgen. De regering vindt het belangrijk dat jongeren tussen de 18 en 27 jaar óf onderwijs volgen óf werken.

De zoekperiode van 4 weken gaat in vanaf de dag dat u zich voor bijstand meldt bij het UWV WERKbedrijf of de gemeente.

Bent u jonger dan 27 jaar en hebt u wel een partner van 27 jaar of ouder? Dan kunt u met uw partner meteen na de melding een aanvraag indienen. Maar ondanks dat moet u toch in de eerste 4 weken na de melding op zoek naar werk en onderwijsmogelijkheden.

Zie voor het beleid van de gemeente de volgende richtlijn:

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

 

Uw houding en gedrag

De gemeente beoordeelt uw houding en gedrag bij de aanvraag om bijstand. U dient de verplichtingen die aan de bijstand gebonden zijn na te komen. Indien u door uw houding en gedrag de verplichtingen verwijtbaar niet nakomt, bestaat geen recht op bijstand. Hiervan is bijvoorbeeld sprake als u weigert naar werk of scholing te zoeken.   

Niet voldoende werk gezocht 

Hebt u tijdens de vier weken zoekperiode volgens de gemeente niet of onvoldoende naar werk en/of opleidingsmogelijkheden gezocht? Dan kan de gemeente daar rekening mee houden bij het vaststellen van uw bijstandsuitkering of een verlaging toepassen. Hebt u helemaal niet naar werk gezocht en geeft u aan dat u dat ook niet gaat doen? Dan kan de gemeente besluiten dat u geen recht heeft op een bijstandsuitkering. Ook als uw partner wel recht heeft op bijstand, kan de gemeente besluiten dat u geen recht heeft op bijstand. U wordt dan een niet-rechthebbende partner genoemd.

Is uw partner jonger dan 27 jaar? En heeft u samen niet voldoende inkomen en vermogen? Dan kunt u recht hebben op een bijstandsuitkering voor gehuwden. Wel zal uw partner gedurende 4 weken moeten zoeken naar werk en opleidingsmogelijkheden. Doet uw partner dat niet? Dan kan de gemeente besluiten dat hij/zij geen recht op bijstand heeft of kan de bijstand verlaagd worden.

Bent u ook jonger dan 27 jaar? Dan geldt het bovenstaande ook voor u en kunt u samen met uw partner pas een aanvraag indienen na de zoektermijn van 4 weken. Bent u 27 jaar of ouder? Dan hoeft u niet eerst naar werk te zoeken. U kunt met uw partner meteen een aanvraag indienen voor bijstand. Uw partner moet de eerste 4 weken zelf op zoek naar werk en opleidingsmogelijkheden.

Werk

Vindt uw partner werk? Dan kunt daar mogelijk gezamenlijk mee in het levensonderhoud voorzien. Als dat zo is, heeft u beiden geen recht op bijstand. Verdient uw partner met het werk niet voldoende? Dan kunt u samen mogelijk recht hebben op aanvullende bijstand.

Scholing

Kan uw partner nog scholing volgen? Dan heeft uw partner mogelijk recht op studiefinanciering. In die situatie heeft uw partner geen recht op bijstand. Als uw partner onderwijs kan volgen zonder recht op studiefinanciering maar dat niet doet, dan heeft uw partner ook geen recht op bijstand. U kunt in beide situaties mogelijk recht hebben op een bijstandsuitkering voor een alleenstaande (ouder).

Zie over het recht op bijstand en studie ook: U studeert en U bent tussen de 18 en 27 jaar.  

Hebt u altijd in Nederland gewoond? Dan hebt u in principe recht op een volledige AOW-uitkering vanaf de dag dat u de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Daarnaast kunt u pensioen hebben opgebouwd. Ontvangt u ten minste een volledige AOW-uitkering? Dan kunt u daarmee voorzien in uw levensonderhoud. U hebt dan geen recht op een bijstandsuitkering. 

Hebt u een onvolledige AOW-uitkering en onvoldoende pensioen?

Het is mogelijk dat u een onvolledige AOW-uitkering hebt doordat u een aantal jaren in het buitenland heeft gewoond. Alleen als u een onvolledige AOW-uitkering hebt én u geen of onvoldoende aanvullend pensioen hebt opgebouwd, kunt u recht hebben op een aanvullende bijstandsuitkering. Deze uitkering heet: inkomensvoorziening ouderen. U moet natuurlijk wel voldoen aan de voorwaarden

Als hoofdregel geldt dat de inkomensvoorziening ouderen samen met uw AOW-uitkering, uw pensioen en het inkomen van uw partner nooit méér kan zijn dan de hieronder genoemde bedragen. Dit betekent dat er geen recht bestaat op aanvullende bijstand wanneer uw (gezamenlijke) inkomen gelijk is aan of hoger dan de hieronder genoemde bedragen.

U bent pensioengerechtigd

Bedrag per maand zonder vakantiegeld

Bedrag per maand inclusief vakantiegeld

Vakantiegeld per maand

U bent alleenstaande. € 1.043,40 € 1.098,32 € 54,92
U bent alleenstaande ouder. € 1.043,40 € 1.098,32 € 54,92
U bent gehuwd en beiden pensioengerechtigd. € 1.424,58 € 1.499,56 € 74,98
U bent gehuwd, de ene partner is pensioengerechtigd, de andere partner is 21 jaar of ouder en jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd. € 1.424,58 € 1.499,56 € 74,98
Verblijft u in een inrichting? Dan is de bijstand lager. 

Wilt u een inkomensvoorziening ouderen aanvragen? 

Bent u pensioengerechtigd en wilt u een inkomensvoorziening ouderen aanvragen? Dan moet u dat doen bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Hebt u een partner en is één van u nog niet pensioengerechtigd? Dan moet u de inkomensvoorziening ouderen ook aanvragen bij de SVB.  

Verplichtingen tijdens de bijstand

Bent u pensioengerechtigd? Dan hebt u niet langer de arbeidsplicht. U moet zich wel houden aan de andere verplichtingen. Niet de gemeente, maar de SVB legt u deze verplichtingen dan op. Hebt u een partner en is uw partner jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd? Dan moet uw partner zich wel houden aan de arbeidsplicht. In dit geval houdt de gemeente bij of uw partner zich aan de arbeidsplicht houdt.

Vakantie

Bent u pensioengerechtigd? Dan mag u maximaal 13 weken op vakantie naar het buitenland met behoud van het recht op bijstand.

Lees ook