Antwoord op

Bijstand & gezinssituatie

Uw gezinssituatie is van belang voor uw bijstandsuitkering. Zie hieronder enkele gezinsvormen die relevant zijn voor het recht op bijstand.

Als u bijstand aanvraagt of ontvangt, is uw leefsituatie van belang voor de hoogte van uw bijstandsuitkering. Bent u gehuwd? Dan ontvangt u bijstand volgens de norm voor gehuwden. Het maakt niet uit of u kinderen heeft of niet. 

Wanneer wordt u aangemerkt als gehuwd?

U en uw partner worden voor de bijstand aangemerkt als “gehuwd” in de volgende situaties.

  • U bent gehuwd
    U wordt aangemerkt als gehuwd als u gehuwd bent en uw huwelijk geregistreerd is in de basisregistratie personen (GBA). U wordt niet als gehuwd beschouwd als u duurzaam gescheiden leeft van degene met wie u getrouwd bent.
  • U bent een geregistreerd partnerschap aangegaan
    U wordt aangemerkt als gehuwd als u een geregistreerd partnerschap bent aangegaan en dat partnerschap is geregistreerd in de basisregistratie personen (GBA). U wordt niet als gehuwd beschouwd als u duurzaam bent gescheiden.
  • U woont samen
    Woont u samen Dan kunt u voor de bijstand soms worden aangemerkt als “gehuwd” en dus niet als “alleenstaande”. Daarvoor is geen liefdesrelatie nodig. Zie verder “Samenwonen en het recht op bijstand”. Woont u samen met uw broer, zuster, grootouder of kleinkind en heeft een van u zorg nodig? Dan worden u en degene die in hetzelfde huis woont ieder aangemerkt als alleenstaande. Woont u samen met uw meerderjarig kind of uw ouder? Dan wordt u niet gezien als gehuwd, maar als twee alleenstaanden.

Een bijstandsuitkering voor gehuwden

Van belang is dat u en uw partner beiden voldoen aan de voorwaarden voor het recht op bijstand. Dan kunt u samen recht hebben op een bijstandsuitkering voor een gezin. Zie verder “Hoogte en betaling”.

U voldoet niet aan de voorwaarden

Voldoet u of uw partner niet aan de voorwaarden en hebt u of uw partner daardoor geen recht op bijstand? Dan kan de ander soms wel recht op bijstand hebben. Zie verder “U of uw partner heeft geen recht op bijstand”. Hebben u en uw partner echter samen te veel inkomen of vermogen, dan hebt u beiden geen recht op bijstand.  

Samen aanvragen

Kunnen u en uw partner worden aangemerkt als “gehuwd”? Dan moet u samen de bijstandsuitkering aanvragen. Zie verder “Wie kan bijstand aanvragen? ”. U moet dan wel beiden voldoen aan de voorwaarden voor het recht op bijstand. Zie verder “Voorwaarden ”. Als gehuwden hebt u recht op een bijstandsuitkering voor gehuwden. Zie verder “Hoogte en betaling”.

Kostendelersnorm

Als u samenwoont met uw partner die als gehuwd wordt aangemerkt en verder niemand, is de kostendelersnorm niet van toepassing. Als er nog meer personen in uw huis wonen, is de kostendelersnorm wel van toepassing. Zie voor de kostendelersnorm ook 'Kostendelersnorm'.

Inleiding

Het is mogelijk dat u of uw partner geen recht op bijstand heeft.

U of uw partner heeft geen recht op bijstand, want  Gevolgen voor de andere partner

Als de andere partner niet is uitgesloten en wél aan de voorwaarden voldoet kan hij of zij recht hebben op bijstand. De norm is gelijk aan 50% van de gehuwdennorm indien:

  • de andere partner 21 jaar of ouder is en geen kostendelendemedebewoners heeft; dan wel
  • de andere partner jonger dan 21 jaar is


Bijstand voor de partner die wel recht heeft

Degene op wie een van bovenstaande situaties van toepassing is, heeft in principe geen recht op bijstand. Als de andere partner wel aan de voorwaarden voor een bijstandsuitkering voldoet, dan heeft diegene wel recht op bijstand. Daarbij is het volgende van belang:

1.  Met de inkomsten van de partner die geen recht heeft, wordt rekening gehouden.  De gemeente houdt rekening met de inkomsten de partner die geen recht heeft op bijstand. Als de bijstand en de inkomsten van de partner samen hoger zijn dan de bijstand die u zou ontvangen als u wel beiden recht op bijstand zou hebben, worden deze gekort op uw bijstand. Alleen het meerdere wordt gekort.
2.  Met het vermogen van de partner die geen recht heeft, wordt rekening gehouden.  De gemeente houdt rekening met het eigen vermogen van de partner die geen recht op bijstand heeft. Samen mag u niet meer eigen vermogen hebben dan € 11.880,00.

U wordt voor de bijstand gezien als alleenstaande als u voldoet aan vier voorwaarden.

1. U bent ongehuwd

Bent u wel gehuwd maar leeft u duurzaam gescheiden van uw partner? Dan kunt u worden gezien als ongehuwd.

2. U verzorgt geen kinderen onder de 18 jaar

Het gaat om eigen of stiefkinderen onder de 18 jaar die voor u ten laste komend zijn.

3. U wordt niet aangemerkt als gehuwd op grond van samenwonen

Woont u samen? Dan kunt u voor de bijstand soms worden aangemerkt als “gehuwd” en dus niet als “alleenstaande”. Daarvoor is geen liefdesrelatie nodig. Zie verder “U woont (niet langer) samen”.
Woont u samen met uw broer, zuster, grootouder of kleinkind en heeft één van u zorg nodig? Dan worden u en degene die in hetzelfde huis woont allebei aangemerkt als alleenstaande. Dat geldt ook als u samenwoont met uw ouder of kind.

De hoogte van een bijstandsuitkering voor een alleenstaande

Bij de vaststelling van de hoogte van uw bijstandsuitkering houdt de gemeente rekening met uw inkomsten en vermogen. Zie verder “Hoogte en betaling”. De hoogte van de uitkering voor een alleenstaande is gelijk aan de hoogte van de bijstand voor een Alleenstaande ouder.

Als u bijstand aanvraagt of ontvangt, is uw leefsituatie van belang voor de hoogte van uw bijstandsuitkering.

Wanneer wordt u beschouwd als alleenstaande ouder?

U wordt voor de bijstand beschouwd als alleenstaande ouder als u voldoet aan drie voorwaarden:

  1. U bent ongehuwd of leeft duurzaam gescheiden
    Leeft u duurzaam gescheiden van uw partner? Dan kunt u als ongehuwd worden beschouwd.
  2. U verzorgt tenminste één kind onder de 18 jaar
    Het gaat om eigen of stiefkinderen jonger dan 18 jaar die voor u ten laste komend zijn. Wanneer uw kind niet (voldoende) naar school gaat en u daardoor geen kinderbijslag meer ontvangt, is uw kind voor de bijstand wel nog steeds ten laste komend. Het heeft dus geen gevolgen voor de hoogte van uw uitkering.
  3. U en uw kind(eren) wonen niet samen met iemand anders
    Woont u samen met iemand anders? Dan kunnen u en degene met wie u samenwoont voor de bijstand soms worden aangemerkt als “gehuwd”. U bent in dat geval geen alleenstaande ouder, maar wordt beschouwd als een gehuwden. Daarvoor is geen liefdesrelatie nodig. Zie verder “U woont (niet langer) samen”. U wordt niet gezien als “gehuwd” als u samenwoont met uw ouder of kind, of met uw broer, zuster, grootouder of kleinkind en een van u zorg nodig heeft. 

De hoogte van een bijstandsuitkering voor een alleenstaande ouder

De norm van uw bijstandsuitkering is gelijk aan de norm van een alleenstaande. Zie verder “Hoogte en betaling”. Bij de vaststelling van de hoogte van uw bijstandsuitkering houdt de gemeente alleen rekening met inkomsten en vermogen van u en uw ten laste komende kind(eren).

Alleenstaande ouderkop (ALO-kop) Belastingdienst 

Alleenstaande ouders krijgen per 1 januari 2015 dezelfde bijstandsnorm als een alleenstaande. Een groot gedeelte van wat u voorheen als alleenstaande ouder meer kreeg, krijgt u nu via de belastingdienst. Dit heet de ALO-kop. De uitkeringshoogte is voor alleenstaanden en alleenstaande ouders gelijk. De ALO-kop heeft geen invloed op de hoogte van uw bijstandsuitkering. De ALO-kop kan wel door de gemeente worden meegenomen bij de berekening van uw inkomen voor de bijzondere bijstand. Dit is afhankelijk van welke regels in de gemeente worden gevoerd. Zie hierover: Draagkracht.

U ontvangt geen ALO-kop van de Belastingdienst 

Het kan zijn dat u wel een alleenstaande ouder bent voor de bijstand, maar op 1 januari 2015 toch niet in aanmerking komt voor de ALO-kop van de Belastingdienst. Dit kan bijvoorbeeld in de situatie dat u (nog) gehuwd bent en uw (ex-)partner nog op uw adres staat ingeschreven. U krijgt in dat geval geen ALO-kop van de Belastingdienst. De ALO-kop wordt uitbetaald binnen het kindgebonden budget

Het kan dus zijn dat u niet in aanmerking komt voor de ALO-kop van de Belastingdienst. U kunt bij de gemeente informeren of er mogelijkheden zijn om extra bijstand te krijgen. De gemeente is niet verplicht om hierover regels te voeren.

Van een (boedel)scheiding is pas sprake als de rechter uw scheiding heeft uitgesproken. U kunt voor de boedelscheiding al wel uit elkaar zijn. Bij het bepalen van uw recht op bijstand is van belang of de boedelscheiding is uitgesproken. Hierna worden 3 situaties besproken.

?Uw situatie voor de boedelscheiding 

Voordat de boedelscheiding door de rechter is uitgesproken, kunt u al te maken krijgen met de bijstand. U ontvangt bijvoorbeeld al een bijstandsuitkering of u hebt door uw scheiding bijstand nodig.

U ontvangt al bijstand en u gaat scheiden

Heeft u al een bijstandsuitkering? Dan zal de gemeente moeten beoordelen of u en uw partner afzonderlijk recht op bijstand hebben. U bent daarom verplicht de gemeente te melden dat u niet meer met uw partner woont. De gemeente kan de hoogte van de bijstand dan aanpassen aan uw nieuwe leefsituatie.

U hebt door de scheiding bijstand nodig

Het is mogelijk dat u doordat u gaat scheiden niet meer in uw levensonderhoud kunt voorzien. U kunt recht hebben op een bijstandsuitkering als u voldoet aan de voorwaarden.
Een van deze voorwaarden is een laag vermogen. Meestal wacht de gemeente met het vaststellen van de hoogte van uw vermogen tot na de officiële echtscheiding. 

Verwacht de gemeente dat u na de officiële echtscheiding over meer vermogen dan toegestaan kunt beschikken? Dan kan de gemeente besluiten dat u bijstand in de vorm van een lening krijgt. De gemeente kan u verplichten om de lening na de officiële echtscheiding terug te betalen.

?Uw situatie na de boedelscheiding 

Nadat de scheiding door de rechter is uitgesproken, wordt de vastgesteld en het vermogen verdeeld (zie ook het kopje "Over alimentatie". Na de boedelscheiding kan blijken dat uw vermogen zo hoog is dat u (tijdelijk) geen recht heeft op bijstand. De gemeente kan u verplichten de bijstand die u ten onrechte of te veel heeft ontvangen terug te betalen. Als u uw vermogen erg snel opmaakt voordat u opnieuw een uitkering aanvraagt, heeft dat gevolgen voor uw recht op bijstand. Zie verder “Interen van vermogen”.

?Uw woonsituatie verandert door de scheiding

Verandert uw woonsituatie door de scheiding? Dan kan dat gevolgen hebben voor uw recht op bijstand:

 Uw situatie Gevolg
Uw woning moet worden verkocht Pas op het moment dat het huis wordt verkocht, kan de gemeente definitief beoordelen hoeveel vermogen u hebt. Verwacht de gemeente dat u na de verkoop van het huis te veel vermogen heeft? Dan kan ze de bijstand in de vorm van een lening verstrekken.
U blijft na de scheiding in uw huis wonen: u koopt uw partner uit 

Als u uw partner uitkoopt, betekent dat dat u volledig eigenaar bent van de woning. Een eigen huis hebben kan van invloed zijn op het recht op bijstand.

U koopt een nieuwe woning Een eigen huis hebben kan van invloed zijn op het recht op bijstand. 
U huurt een woning Gaat u wonen in een huurwoning? Dan heeft u mogelijk recht op huurtoeslag. De gemeente kan hebben bepaald dat u in aanmerking komt voor bijzondere bijstand voor kosten van verhuizing en inrichting.
U gaat bij iemand anders wonen  

Gaat u na een scheiding weer samenwonen met bijvoorbeeld een vriend, broer of zus? Dan heeft dat gevolgen voor uw bijstandsuitkering.


Uw (ex-)partner betaalt uw woonkosten 

Betaalt uw (ex-)partner uw woonkosten (gedeeltelijk)? Dan kan dat gevolgen hebben voor uw recht op bijstand. De gemeente mag de gevolgen bepalen.

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

Over alimentatie

Alimentatie is een geldbedrag dat na het beëindigen van een huwelijk of geregistreerd partnerschap wordt betaald of ontvangen. Het bedrag dient als bijdrage in de kosten van uw levensonderhoud. Er bestaan twee soorten alimentatie:

  • Partneralimentatie
    Bent u getrouwd of hebt u een geregistreerd partnerschap? Dan bent u verplicht om ook financieel voor elkaar te zorgen. Deze verplichting blijft ook na beëindiging van het huwelijk of geregistreerd partnerschap bestaan. Als één van beide ex-partners onvoldoende inkomsten heeft om in het eigen levensonderhoud te voorzien, dan moet de ander in principe alimentatie betalen. De alimentatieplicht eindigt:
    • na een periode die gelijk is aan de duur van het huwelijk of het geregistreerd partnerschap, als dit korter heeft geduurd dan 5 jaar en er geen kinderen uit deze relatie zijn geboren;
    • 12 jaar nadat de echtscheiding is ingeschreven als er uit het huwelijk of geregistreerd partnerschap een of meer kinderen zijn geboren of als het huwelijk of geregistreerd partnerschap kinderloos is gebleven maar 5 jaar of langer heeft geduurd;
    • op het moment waarop degene die alimentatie ontvangt, hertrouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenwonen met een nieuwe partner op een manier alsof ze getrouwd zijn.
  • Kinderalimentatie
    Ouders hebben de plicht om de kosten van levensonderhoud voor hun kinderen te betalen totdat zij de leeftijd van 21 jaar hebben bereikt. De kinderalimentatie wordt tot het 18e levensjaar betaald aan de ouder of verzorger van het kind. Vanaf zijn 18e verjaardag heeft het kind zelf recht op de bijdrage van de onderhoudsplichtige ouder(s).

De hoogte van de alimentatie en de duur van de alimentatieperiode zijn afhankelijk van meerdere factoren.

Bijstand en alimentatie

Alimentatie wordt als inkomen gezien en op uw bijstandsuitkering in mindering gebracht.

Ontvangt u zelf de alimentatie voor een kind dat bij u woont maar inmiddels 18 jaar of ouder is? Dan komt deze alimentatie toe aan uw kind zelf en kan het nietin mindering worden gebracht op uw bijstandsuitkering.

Verplichting tot het indienen van een alimentatieverzoek

De gemeente vindt het belangrijk dat uw ex-partner u voldoende alimentatie betaalt, zodat u minder of geen bijstand nodig heeft. Om deze reden kan de gemeente u verplichten om gerechtelijke stappen te ondernemen als uw ex-partner niet de vastgestelde alimentatie betaalt of als er helemaal geen alimentatieveroordeling is.

Als uw ex-partner een door de rechter bepaalde alimentatie niet betaalt, dan kunt u het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) inschakelen. In de tussentijd heeft u recht op bijstand, zonder inhoudingen van alimentatie die u niet ontvangt. Wordt de achterstallige alimentatie alsnog aan u betaald, dan kan de gemeente de verstrekte bijstand, of een deel ervan van u terugvorderen. 

Verhaal kosten van bijstand

Als door omstandigheden niet van u verlangd kan worden dat u het innen van de alimentatie op u neemt, kan de gemeente ervoor kiezen de kosten van bijstand te verhalen op uw ex-partner. De gemeente moet immers nu meer bijstand betalen dan nodig zou zijn als uw ex-partner de alimentatieverplichting na zou komen.

Als de rechter geen alimentatie-uitspraak heeft gedaan kan de gemeente er ook voor kiezen zelf een verzoekschrift bij de rechter  in te dienen om een onderhoudsbijdrage vast te stellen.

Er is sprake van co-ouderschap als u en uw ex-partner niet meer samenwonen en u de zorg voor uw kind(eren) onder de 18 jaar min of meer gelijkmatig hebt verdeeld. Het is niet nodig dat u de rechter de verdeling laat vastleggen. Het aantal dagen dat u werkelijk zorgt voor uw kind(eren) is bepalend. De gemeente kan zelf vaststellen of in uw geval sprake is van co-ouderschap. 

Gevolgen voor het recht op bijstand

Co-ouderschap heeft geen gevolgen voor de hoogte van de bijstand. Er is namelijk geen verschil in de hoogte van de bijstand tussen alleenstaande en alleenstaande ouders. Zie hierover ook het Overzicht actuele bijstandsbedragen. Co-ouderschap heeft alleen gevolgen voor de vaststelling van het vermogen.

Gevolgen voor het maximaal toegestane vermogen

Het maximaal toegestane eigen vermogen voor een alleenstaande ouder is hoger dan dat voor een alleenstaande. Ook daar geldt weer dat u als co-ouder geen alleenstaande ouder en geen alleenstaande bent. Daarom mag de gemeente een afwijkend bedrag aan maximaal toegestaan vermogen vaststellen. De gemeente heeft het volgende bepaald:

Wilt u weten wat het beleid is in uw gemeente?

Deze ruimte is bestemd voor de regels van uw gemeente. Klik bovenaan deze pagina op de knop "Selecteer uw gemeente" en geef vervolgens aan in welke gemeente u woont.

Co-ouderschap en alleenstaande ouderkop Belastingdienst 

Bij co-ouderschap is het mogelijk dat maar een van de beiden ouders de alleenstaande ouderkop (ALO-kop) van de Belastingdienst ontvangt. In deze situatie dienen beiden ouders zelf een verdeling te maken van de ALO-kop van de Belastingdienst.

Inlichtingenplicht

U bent verplicht de gemeente de verdeling van de zorg en wijzigingen daarin door te geven. Duurt de wijziging in de zorgverdeling minder dan een maand? Dan zijn er geen gevolgen. U kunt daarbij denken aan een tijdelijke verandering door een vakantie. Duurt de wijziging langer dan een maand? Dan kan dat gevolgen hebben voor uw recht op bijstand.

Op deze pagina komen de volgende onderwerpen aan bod:

  • U krijgt een kind
  • Uw kind wordt 18 jaar
  • U bent of heeft een pleegkind

U krijgt een kind

Kinderen krijgen kan invloed hebben op uw recht op bijstand. U moet de gemeente laten weten dat u een kind krijgt om te voldoen aan uw inlichtingenplicht.

De gevolgen voor uw recht op bijstand doordat u een kind krijgt, zijn afhankelijk van uw situatie. Zie hierover ook: U bent alleenstaande ouder.

 Uw situatie Gevolgen recht op bijstand
U hebt een partnerEr zijn in principe geen gevolgen voor uw recht op bijstand.
U hebt geen partner U wordt niet meer beschouwd als alleenstaande maar als alleenstaande ouder. De hoogte van uw uitkering verandert niet. U kunt wel in aanmerking komen voor de ALO-kop van de Belastingdienst. Deze ALO-kop krijgt u bij het kindgebonden budget. Als u al als gehuwd beschouwd werd, heeft het krijgen van een kind geen gevolgen voor uw recht op bijstand.
U bent jonger dan 18 jaar U wordt beschouwd als tienermoeder of tienervader. Daarvoor gelden speciale regels.

Kinderen krijgen en uw arbeidsplicht

Krijgt u kinderen? Dan kan dat gevolgen hebben voor uw arbeidsplicht, maar u hebt niet automatisch recht op vrijstelling van de arbeidsplicht.
Hebt u een partner? Dan zal de arbeidsplicht voor een van u in ieder geval blijven gelden.
Bent u een alleenstaande ouder met een of meer kinderen tot 12 jaar, dan gelden aparte regels.

Recht op bijzondere bijstand

Krijgt u kinderen? Dan kunt u te maken krijgen met bijzondere kosten, zoals voor een babyuitzet of kosten voor kinderopvang. Voldoet u aan alle voorwaarden? Dan kunt u recht hebben op bijzondere bijstand voor die kosten.

Uw kind wordt 18 jaar

Wordt uw jongste of enige kind 18 jaar en hebt u geen partner? Dan hebt u niet langer recht op bijstand voor een alleenstaande ouder. U krijgt recht op een bijstandsuitkering volgens de norm voor een alleenstaande. De hoogte van de norm voor een alleenstaande is hetzelfde als die van de alleenstaande ouder. Uw kind kan mogelijk ook zelfstandig recht hebben op een bijstandsuitkering voor een alleenstaande. Hetzelfde geldt als uw partner geen recht op bijstand heeft en uw jongste of enige kind 18 jaar wordt.

U hebt een partner of nog andere kinderen jonger dan 18 jaar

Ontvangen u en uw partner bijstand voor gehuwden? Dan verandert er niets aan de hoogte van de bijstand.
Hebt u nog andere kinderen jonger dan 18 jaar? Dan blijft u een bijstandsuitkering ontvangen voor een alleenstaande ouder.

U bent of heeft een pleegkind

Net als de eigen kinderen van uw pleegouders kunt u als u 18 jaar of ouder bent een bijstandsuitkering aanvragen, ook als uw pleegouders nog na uw 18e verjaardag (verlengde) pleegvergoeding ontvangen.

U bent pleegouder en ontvangt pleegvergoeding

Als u een bijstandsuitkering ontvangt wordt geen rekening gehouden met de pleegvergoeding die u voor het pleegkind ontvangt. Ook eventuele inkomsten van het pleegkind en zijn vermogen worden niet meegeteld. Het pleegkind maakt voor de bijstand geen deel uit van uw gezin.

U bent pleegouder en ontvangt geen pleegvergoeding

In sommige gevallen ontvangt u geen pleegvergoeding voor uw pleegkind en ook geen kindgebonden budget. Het gaat dan vaak om vrijwillige pleegzorg. Als u een bijstandsuitkering heeft is uw inkomen dan eigenlijk te laag. Als uw situatie zo is kunt u aan de gemeente vragen of aan uw pleegkind, bij wijze van uitzondering, zelf een bijstandsuitkering kan worden verstrekt. Dit is alleen mogelijk als u op geen enkele wijze een bijdrage voor dit kind kunt ontvangen, bijvoorbeeld van de eigen ouder(s).

Bijzondere bijstand

Als u voor het kind bijzondere, noodzakelijke kosten moet maken heeft u geen recht op bijzondere bijstand voor deze kosten. Het kind blijft bij vrijwillige pleegzorg deel uitmaken van het gezin van zijn biologische ouder(s), ook als het daar niet woont. In principe moeten de ouders van het pleeg kind een beroep doen op de bijzondere bijstand. 

Lees ook